Sepsa czyli posocznica wywołana przez zakażenie układu moczowego nazywana jest urosepsą. Urosepsa to najgroźniejsze powikłanie infekcji układu moczowego, które objawia się ogólnoustrojową reakcją zapalną i nieleczona prowadzi do śmierci. Zgodnie z definicją urosepsa to zespół uogólnionej reakcji zapalnej  (SIRS) wywołanej zakażeniem układu moczowego. Leczenie urosepsy jest trudne i mimo odpowiednio prowadzonej terapii wciąż wiąże się z ryzykiem wystąpienia poważnych powikłań lub zgonu. Kluczowe znaczenie w rokowaniu ma szybkie rozpoznanie urosepsy i wdrożenie odpowiedniego leczenia. Pomimo włączenia antybiotykoterapii i leczenia wspomagającego rokowanie w przypadku rozwiniętej urosepsy jest zawsze niepewne.

Czym jest urosepsa?

Urosepsa jest ciężką, zagrażającą życiu postacią zakażenia, która rozwija się w przebiegu infekcji układu moczowego. Uogólniona reakcja zapalna wywołana jest kaskadą procesów, która uruchamiana jest w momencie przeniknięcia bakterii z dróg moczowych do układu krwionośnego. Urosepsa jest jednym z najczęstszych rodzajów sepsy i najczęstszą formą sepsy u pacjentów leczonych w oddziałach urologicznych. Przyczyną urosepsy może być nieleczone lub nieskutecznie leczone zakażenie układu moczowego. Wśród pacjentów urologicznych każdy zabieg endoskopowy wiąże się z ryzykiem wystąpienia urosepsy nawet w sytuacji gdy przed zabiegiem nie było infekcji układu moczowego. W celu minimalizacji ryzyka rozwoju urospepsy każdy pacjent poddawany zabiegom urologicznym musi wykonać posiew moczu 10 dni przed zabiegiem i w razie wykrycia zakażenia stosowana jest celowana antybiotykoterapia.

Przyczyny urosepsy

Urosepsa najczęściej wywoływana jest przez bakterie Escherichia coli, Proteus mirabilit, Klebsiella pneumonice, Pseudomonas aeruginosa, Enterobacter cloacae. Głównym czynnikiem ryzyka wystąpienia urosepsy są zaburzenia powodujące utrudniony odpływ moczu w dowolnym miejscu układu moczowego. Najczęstszą przyczyną urosepsy jest wodonercze spowodowane przez kamicę moczowodów, guz w miednicy, zwężenie moczowodu lub ciążę (ucisk powiększonej macicy na moczowód). Zaleganie moczu w pęcherzu po mikcji w przypadku łagodnego przerostu gruczołu krokowego, raka prostaty lub zwężenia cewki moczowej stanowią czynniki ryzyka zakażenia układu moczowego i urosepsy. Ryzyko wystąpienia urosepsy jest większe u pacjentów z cukrzycą i obniżoną odpornością.

Najczęstszą przyczyną urosepsy jest kamica moczowodowa czyli obecność złogu w moczowodzie, który blokuje odpływ moczu z nerki. W przypadku wodonercza konieczne jest odbarczenie nerki przez założenie cewnika DJ do moczowodu lub wytworzenie nefrostomii punkcyjnej.

Zatrzymanie moczu wymaga założenia cewnika do pęcherza lub cystostomii, u chorych u których założenie cewnika przez cewkę jest niemożliwe lub niewskazane.

Objawy urosepsy

Urosepsa może mieć gwałtowny przebieg i najczęściej objawia się:

  wysoka gorączka lub hipotermia czyli temperatura poniżej 36 stopni Celsjusza
  przyspieszone bicie serca - powyżej 90 uderzeń na minutę
  duszność
  spadek ciśnienia tętniczego
  ogólne osłabienie, senność lub zaburzenia świadomości
  dreszcze
  ból okolicy lędźwiowej lub podbrzusza
  nieprzyjemny zapach moczu

Typowymi odchyleniami w badaniach laboratoryjnych są leukocytoza (zwiększona ilość leukocytów) leukopenia (obniżona ilość leukocytów), spadek płytek krwi, podwyższone CRP, podwyższona prokalcytonina.

Leczenie urosepsy

Leczenie urosepsy polega na stosowaniu antybiotyków i leczenia objawowego - przeciwgorączkowego, przeciwbólowego, tlenoterapii, wspomagającego układ krążenia w przypadku hipotonii. U chorych z przeszkodą w odpływie moczu konieczne jest odprowadzenie moczu znad przeszkody przez założenie cewnika DJ, nefrostomii, cystostomii lub cewnika Foley’a.

Ciężka urosepsa i wstrząs septyczny wymagają leczenia w oddziale intensywnej terapii. W przypadku niewydolności oddechowej konieczne jest zaintubowanie pacjenta a u chorych z hipowolemią lub we wstrząsie septycznym dożylne wlewy katecholamin.